Naukowcy z Malezji zainteresowali się tematem potencjalnego wykorzystania olejków eterycznych do leczenia infekcji grzybiczych skóry. Dokonali przeglądu prac naukowych z ostatnich 10 lat, aby ocenić aktywność przeciwgrzybiczą olejków i możliwości ich zastosowania w terapii. 

W laboratoriach można ocenić taką aktywność, sprawdzając, przy jakim stężeniu danego olejku eterycznego zostaje zahamowany wzrost grzyba. Do najczęściej tak badanych olejków należą olejek tymiankowy, olejek z drzewa herbacianego (tea tree oil), olejek miętowy i goździkowy. Wobec drożdżaków, często wywołujących infekcje skóry, aktywne są także olejek lawendowy, cynamonowy, kminkowy i olejek z oregano. To zaledwie czubek góry lodowej: mikrobiolodzy sprawdzają, z dobrym skutkiem, różnorodne olejki eteryczne możliwe do wykorzystania z walce z grzybicami, wśród tych skutecznych znajdują się także olejek z kadzidłowca (Boswellia, frankincense), olejek z trawy cytrynowej, olejek jałowcowy, kardamonowy, z werbeny, z mirtu i wiele innych, w monoterapii, w kombinacjach z innymi olejkami lub bazami i z lekami. 

Niewiele przeprowadzono badań klinicznych oceniających skuteczność aplikacji olejków eterycznych w tym wskazaniu, potwierdzono na razie skuteczność olejku z kurkumy, a włoscy naukowcy opisali skuteczne leczenie grzybicy paznokci z użyciem mieszanki olejku z drzewa herbacianego, limonki oraz oregano. 

Poszukiwania nowych substancji przeciwgrzybiczych uzasadniane są pojawiającą się opornością grzybów na klasyczne leki i działaniami niepożądanymi tych leków. Autorzy omawianego artykułu wydają się przekonani, że olejki eteryczne są przyszłością leczenia grzybic. Do rozwiązania pozostanie z pewnością problem jakości – olejek olejkowi nierówny i preparaty o tej samej nazwie mogą mieć różny skład i działać zupełnie inaczej…

Na podstawie

Abd Rashed A, Rathi DG, Ahmad Nasir NAH, Abd Rahman AZ. Application in Skin Fungal Infections: Conventional and Nonconventional Approaches. Molecules. 2021 Feb 19;26(4):1093. doi: 10.3390/molecules26041093. PMID: 33669627; Antifungal Properties of Essential Oils and Their Compounds for PMCID: PMC7922942.

Grzybica paznokci u rąk – przyczyny

Grzybica paznokci dłoni spotykana jest rzadziej niż grzybica paznokci stóp, jednak z uwagi na wyraźne eksponowanie dłoni stwarza zwykle pacjentom większy problem. Stwierdzając u siebie objawy grzybicy paznokci rąk, nie należy zwlekać z wizytą u lekarza.

Grzybica paznokci to choroba wywołana przez dermatofity, najczęściej z rodzaju Trichophyton rubrum oraz Trichophyton mentagrophytes, czasem przez grzyby Candida. Częściej grzybica dotyczy palców stóp – zakażeniu sprzyja korzystanie z publicznych basenów i pryszniców, wkładanie skarpet i obuwia na wilgotne stopy itp. Rzadszą, ale także spotykaną lokalizacją grzybicy paznokci są dłonie.

Często grzybica paznokci towarzyszy grzybicy skóry dłoni. Optymalnym środowiskiem dla rozwoju grzybicy są miejsca ciepłe i wilgotne, a także miejsca, które były poddane urazom. Skłonność do grzybicy może świadczyć o zaburzeniach odporności – należy pamiętać o tym zwłaszcza wówczas, gdy grzybica często nawraca, w wielu lokalizacjach i jest oporna na leczenie., a patogenem jest Candida albicans . Ponadto, do rozwoju grzybicy predysponują:

• cukrzyca,
• niedokrwistość,
• zaburzenia krążenia,
• otyłość.

Grzybica paznokci u rąk – leczenie

Grzybica paznokci dłoni wymaga leczenia – im szybciej się je wdroży, tym lepiej. Lekceważenie choroby, przykrywanie zmian kolejnymi warstwami lakieru, jest błędem. Zmiany na paznokciach powinny być skonsultowane z lekarzem, najlepiej z dermatologiem. Optymalnie jest, aby leczenie było poprzedzone badaniem mykologicznym, które wyjaśni, jaki rodzaj grzyba leży u podłoża choroby.

W leczeniu grzybicy paznokci dłoni stosuje się:

• miejscowe preparaty przeciwgrzybicze – dostępne w formie maści, zasypek, sztyftów, lakierów do paznokci, np.: amorfolina, cyklopiroks, bifonazol (połączony z mocznikiem), klotrimazol, klimbazol, triksolan; leczenie miejscowe powinno być poprzedzone oczyszczeniem płytki paznokcia ze zmian grzybiczych poprzez dokładne oszlifowanie jej pilnikiem.
• doustne leki przeciwgrzybicze: terbinafina, itrakonazol, flukonazol, gryzeofulwina, naftyfina,
• żel aloesowy do wcierania w paznokcie i otaczającą ją skórę,
• olejek z drzewa herbacianego na paznokcie,
• preparaty miejscowe z mocznikiem – powodują rozpuszczanie zmienionej infekcyjnie płytki, powinny być stosowane razem z miejscowymi preparatami przeciwgrzybiczymi,ułatwiając ich penetrację,
• barwniki do paznokci – zieleń brylantowa, eozyna, jodyna – stosowane w leczeniu kandydozy paznokci,
• okłady na paznokcie stosowane w przypadku sączenia się ropnej wydzieliny – należy pamiętać o częstej zmianie okładów.

Leczenie miejscowe charakteryzuje się dość niską skutecznością (preparat słabo penetruje w głąb płytki paznokciowej), aby zadziałało, zmiany muszą być mało zaawansowane i wcześnie wykryte, a leczenie długie i systematyczne. Zdecydowana większość pacjentów wymaga leczenia systemowego uzupełnionego o leczenie miejscowe.

Grzybica paznokci u rąk – jak dbać o paznokcie?

Należy pamiętać o tym, że rozwojowi grzybicy sprzyja ciepłe, wilgotne środowisko, dlatego dłonie powinny być dokładnie suszone. Na mokre dłonie nie należy zakładać rękawiczek. Należy także unikać noszenia rękawiczek po innych osobach, stosowania wspólnych ręczników, gąbek oraz akcesoriów do manicure.

Paznokcie powinny być obcinane na krótko. Na paznokcie objęte grzybicą nie powinno się nakładać lakieru – pokrywa się wówczas patogen powłoczką chroniącą przed działaniem leków i sprzyjającą rozwojowi. Konieczne jest również unikanie kontaktu paznokci z czynnikami podrażniającymi, np. detergentami.

Ostatecznością, w przypadku zaawansowanej grzybicy, jest chirurgiczne usunięcie płytki paznokciowej.