Wodór (H) – właściwości, działanie i występowanie wodoru
Najprostszy ze wszystkich pierwiastków chemicznych – wodór – jest zarazem najpowszechniejszym w całym wszechświecie! Bez niego nie byłoby niezbędnej do życia wody ani słońca, które jest po prostu mieszaniną wodoru i helu. Jednocześnie o wodorze mówi się jako o paliwie przyszłości, które może uchroni Ziemię przed ekologiczną katastrofą.
Warto jeszcze na chwilę cofnąć się jednak do początków, a właściwie prapoczątków. Zdaniem fizyków już w pierwszej sekundzie po Wielkim Wybuchu, który zapoczątkował wszechświat, powstały protony. Potrzeba było jednak 370 tysięcy lat, aby temperatura spadła na tyle, by owe protony mogły związać się z elektronami – to wtedy właśnie powstały pierwsze atomy stabilnego wodoru!
Przy odpowiednim stężeniu wodór może nawet redukować tlenki metalu, dając nam na przykład czyste żelazo! Metale przejściowe mają natomiast zdolność do absorbowania wodoru w wysokich temperaturach tworząc tzw. wodorki. Wodór jest też bardzo ważną częścią składową związków organicznych – obecny jest praktycznie we wszystkich tkankach roślinnych i zwierzęcych. Dodatkowo występuje w związkach nieorganicznych, zwłaszcza takich jak kwasy, wodorotlenki czy alkohole.
Ciekawostka: Bez wodoru nie byłoby życia na Ziemi. Ta prawda odnosi się jednak nie tylko do struktury wody, ale także DNA. Podwójna helisa kryjąca w sobie wszystkie nasze geny utrzymywana jest w ryzach właśnie dzięki niezwykle silnym wiązaniom wodorowym!2007 okazało się jednak, że wodór cząsteczkowy posiada niezwykle silne właściwości antyutleniające. Badania naukowe dowiodły, że jako taki może być substancją leczniczą działają przeciwzapalnie, eliminują wolne rodniki oraz przeciwdziałając apoptozie, czyli planowej śmierci komórek. Co więcej, administracja H2 może wpływać na ekspresję poszczególnych genów. W świetle współczesnej wiedzy korzyści mogą obejmować walkę z nowotworami, zaburzeniami tkanek, zmysłów i skóry, a także leczenie problemów układu rozrodczego, moczowego, oddechowego, krążeniowego, pokarmowego oraz nerwowego – trudno o szersze spektrum działania! Wodór cząsteczkowy w celach terapeutycznych podaje się zarówno w drodze inhalacji, jak i wzbogaconej wody do picia (tzw. wody wodorowej) oraz zastrzyków z odpowiednio zmodyfikowanej solanki.Wodór a ekologia
Sława, jakiej doczekał się wodór w ostatnich dekadach, związana jest przede wszystkim z wykorzystaniem go jako źródła czystej energii. Wspomniane wyżej ogniwa paliwowe mają szerokie zastosowanie m.in. w pojazdach, przenośnych urządzeniach elektronicznych czy nawet budynkach, a przy tym nie wiążą się ze spalaniem ani emisją szkodliwych dla atmosfery i zdrowia gazów. Instalowane w samochodach osobowych i środkach transportu publicznego są zdaniem wielu ekspertów jedyną racjonalną przyszłością podróżowania bez emisji dwutlenku węgla.
Niestety, i ta optymistyczna wizja ma swoją czarną stronę. Klasyczne pozyskiwanie wodoru poprzez reforming metanu wiąże się bowiem ze znaczącą produkcją CO2, który wypuszczany jest do atmosfery – mówimy wówczas o tzw. szarym wodorze, którego wciąż jest najwięcej. Istnieje jednak technologia wychwytywania i magazynowania owych szkodliwych emisji, a jej produktem jest tzw. wodór niebieski. Z myślą o ekologii i przyszłości naszej planety stworzono jednak i trzecią drogę, czyli wodór zielony. Jest to gaz produkowany w oparciu o odnawialne źródła energii, wietrznej lub solarnej, w drodze elektrolizy lub też reformingu gazu wysypiskowego.
Wydaje się więc, że przyszłość może faktycznie być „napędzana wodorem” i to bez uszczerbku dla środowiska naturalnego. Pozostaje mieć nadzieję, że stosowne zmiany technologiczne wprowadzone zostaną zanim będzie za późno!