Płyn Lugola – zastosowaniePłyn Lugola działa bakteriobójczo, dlatego może być stosowany zewnętrznie w celu odkażania skóry, otarć naskórka, drobnych zadrapań oraz brzegów ran.Z kolei roztwory płynu Lugola o niskim stężeniu mogą być stosowane do płukania gardła.Natomiast spożywczy płyn Lugola może być stosowany w leczeniu chorób tarczycy – w celu zahamowania lub zwiększenia wydzielania hormonów tarczycy. Na przykład u pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy i u niektórych z dyshormonogenezą (wrodzone zaburzenia biosyntezy hormonów tarczycy) nieorganiczny jod powoduje zahamowanie syntezy i uwalniania hormonów tarczycy (efekt Wolffa-Chaikoffa).Preparat podaje się również 7-10 dni przed strumektomią, która jest radykalną metodą leczenia nadczynności tarczycy (polega na wycięciu całej tarczycy lub tylko jej fragmentu).Płyn Lugola przepisuje się także pacjentom przed badaniem scyntygraficznym. Wówczas taki płyn przyjmuje się w postaci rozcieńczonej – zwykle zaleca się rozpuścić w 1 szklance wody (200 ml) 5 kropli płynu.Ponadto wodny roztwór jodu i jodku potasu jest wykorzystywany w badaniach na obecność skrobi. Dodany do płynów zawierających ten związek zmienia ich barwę na fioletowoczarną, a przy niewielkich stężeniach na niebieskofioletową.Płyn Lugola a promieniowanie po awarii elektrowni atomowejPłyn Lugola po katastrofie elektrowni atomowej w Czarnobylu miał zapobiegać wychwytywaniu przez tarczycę radioaktywnego izotopu jodu z opadów promieniotwórczych. Duża dawka jodu, która zostaje dostarczona wraz z płynem, powoduje bowiem, że tarczyca nie jest w stanie wchłaniać już pierwiastka radioaktywnego. Jest to bardzo ważne, bo jeśli tarczyca wchłonie duże ilości tego izotopu, może dojść do rozwoju raka tarczycy.Warto wiedzieć, że naukowcy, którzy w 1986 roku zalecali stosowanie płynu Lugola, po latach przyznają, że dziś nie podjęliby tej samej decyzji, ponieważ obecnie wiadomo, że nie było takiej potrzeby – skala skażenia był po prostu za niska. Tego zdania jest m.in. prof. Zbigniew Jaworowski, profesor nauk medycznych, w 1986 r. członek Polskiej Komisji Rządowej ds. Skutków Katastrofy w Czarnobylu.Płyn Lugola – skutki ubocznePicie płynu Lugola „na wszelki wypadek” może zaszkodzić zdrowiu, gdyż jod nie jest obojętny dla organizmu. Nie wolno przekroczyć dopuszczalnej dawki, ponieważ może to grozić uaktywnieniem tarczycy i doprowadzić do jej nadczynności. To właśnie główne działanie niepożądane, które może się pojawić po wypiciu płynu Lugola. Należy przy tym zaznaczyć, że nadczynność tarczycy w niektórych przypadkach może stanowić zagrożenie dla życia (dotyczy to m.in. osób z chorobami układu krążenia).Stosowanie preparatów z jodem w niektórych przypadkach może wywołać także trądzik jodowy oporny na leczenie, alergię miejscową lub uogólnioną. Z kolei spożywanie dużych dawek jodu u chorych na wole endemiczne może prowadzić do rozwoju tyreotoksykozy (nadmiaru hormonów tarczycy w organizmie).Warto wiedzieć, że miejscowe stosowanie płynu Lugola u osób nadwrażliwych na jod może spowodować:podrażnienie błony śluzowej jamy nosowo-gardłowejzapalenie skóry z pojawieniem się pęcherzykówświądwrzodziejące nadżerkiCzasami mogą wystąpić objawy ogólnegorączkawysypkaobrzmienie węzłów chłonnycha nawet groźny dla życia wstrząsPłyn Lugola – przeciwwskazaniaPłynu Lugola nie należy podawać (w jakiejkolwiek formie) osobom z nadwrażliwością na jod, chorym na gruźlicę płuc lub nadczynność tarczycy, a także kobietom w ciąży i karmiącym piersią.Płyn Lugola (łac. Iodi solutio aquosa) – wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, opracowany przez Jeana Lugola w roku 1829. Jest to przykład roztworu otrzymanego przez solubilizację[1]: pierwiastkowy jod jest bardzo trudno rozpuszczalny w wodzie, ale dzięki obecności jodku potasu, który jest w tym układzie solubilizatorem, można otrzymać roztwór jodu o pożądanym stężeniu (w praktyce 1%, 2% lub 5%).Jod cząsteczkowy tworzy z jodkiem potasu rozpuszczalny w wodzie kompleksowy jon trójjodkowy: I2 + I− → I−3Ma działanie odkażające, jest stosowany w leczeniu pewnych schorzeń tarczycy, w zależności od dawki pobudza lub hamuje czynność tego gruczołu. W postaci rozcieńczonej (kilka kropel na 100 ml wody) ma zastosowanie jako antyseptyk do płukania gardła[1].Poza medycyną, płyn Lugola służy do wykrywania skrobi. Dodany do płynów zawierających skrobię zmienia ich barwę na fioletowoczarną, przy niewielkich stężeniach na niebieskofioletową. Technika ta jest prostą metodą wykrywania prób fałszowania mleka i śmietany mąką, zmierzających do zwiększenia ich lepkości i zakłócenia w ten sposób pomiaru zawartości białka w mleku (rozwodnienia). Metoda stosowana jest także do badania zacieru w browarnictwie (próba jodowa). Płyn Lugola wykorzystuje się do oceny stopnia rozkładu skrobi przy wyznaczaniu dojrzałości zbiorczej jabłek i gruszek przeznaczonych do długiego przechowywania.Płynu Lugola używa się do utrwalania preparatów fitoplanktonu na krótki okres (do 6 miesięcy), jako że mniej niszczy materiał biologiczny niż tradycyjnie używana do konserwacji takich prób formalina[2].Katastrofa czarnobylska EdytujPłyn Lugola, na wniosek specjalistów z Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie ze Zbigniewem Jaworowskim na czele[3], zaaplikowano bezpłatnie wielu obywatelom, szczególnie dzieciom, w całej Polsce w roku 1986 po wybuchu w elektrowni jądrowej w Czarnobylu w celu zapobieżenia wchłanianiu radioaktywnego izotopu jodu 131I z opadów promieniotwórczych powstałych w wyniku wybuchu i pożaru elektrowni. Nadwyżki jodu przyjęte w płynie Lugola miały za zadanie powstrzymywać wbudowywanie radioaktywnych izotopów jodu w hormony tarczycowe – tyroksynę i trójjodotyroninę (profilaktyka raka tarczycy).Zastosowanie płynu Lugola, z perspektywy czasu, było zbędne w opinii samego Jaworowskiego, który w rozmowie z dziennikarzem „Polityki” stwierdził w 2006: …gdybym miał wówczas obecną wiedzę na temat skali skażeń i tego, co dokładnie wydarzyło się w czarnobylskiej elektrowni, nie rekomendowałbym nawet podawania ludności płynu Lugola[4]. Główną motywacją tego działania była całkowita blokada informacyjna ze strony ZSRR – naukowcy, nie znając prognozy nasilenia promieniowania, brali pod uwagę najbardziej pesymistyczny wariant.
Jodek potasu należy rozpuścić w niewielkiej objętości wody i w tym stężonym roztworze jodku potasu rozpuszcza się jod. Po całkowitym rozpuszczeniu uzupełnia się wodą do 100 części (jeśli rozpuszczono 1 gram jodu, uzupełnia się wodą do masy 100 g)[1]. Gotowy płyn Lugola przechowuje się w naczyniach z korkiem szklanym, chroniąc go przed światłem[1
Płyn Lugola – zastosowanie
Płyn Lugola działa bakteriobójczo, dlatego może być stosowany zewnętrznie w celu odkażania skóry, otarć naskórka, drobnych zadrapań oraz brzegów ran.
Z kolei roztwory płynu Lugola o niskim stężeniu mogą być stosowane do płukania gardła.
Natomiast spożywczy płyn Lugola może być stosowany w leczeniu chorób tarczycy – w celu zahamowania lub zwiększenia wydzielania hormonów tarczycy. Na przykład u pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy i u niektórych z dyshormonogenezą (wrodzone zaburzenia biosyntezy hormonów tarczycy) nieorganiczny jod powoduje zahamowanie syntezy i uwalniania hormonów tarczycy (efekt Wolffa-Chaikoffa).
Preparat podaje się również 7-10 dni przed strumektomią, która jest radykalną metodą leczenia nadczynności tarczycy (polega na wycięciu całej tarczycy lub tylko jej fragmentu).
Płyn Lugola przepisuje się także pacjentom przed badaniem scyntygraficznym. Wówczas taki płyn przyjmuje się w postaci rozcieńczonej – zwykle zaleca się rozpuścić w 1 szklance wody (200 ml) 5 kropli płynu.
Ponadto wodny roztwór jodu i jodku potasu jest wykorzystywany w badaniach na obecność skrobi. Dodany do płynów zawierających ten związek zmienia ich barwę na fioletowoczarną, a przy niewielkich stężeniach na niebieskofioletową.
Płyn Lugola a promieniowanie po awarii elektrowni atomowej
Płyn Lugola po katastrofie elektrowni atomowej w Czarnobylu miał zapobiegać wychwytywaniu przez tarczycę radioaktywnego izotopu jodu z opadów promieniotwórczych. Duża dawka jodu, która zostaje dostarczona wraz z płynem, powoduje bowiem, że tarczyca nie jest w stanie wchłaniać już pierwiastka radioaktywnego. Jest to bardzo ważne, bo jeśli tarczyca wchłonie duże ilości tego izotopu, może dojść do rozwoju raka tarczycy.
Warto wiedzieć, że naukowcy, którzy w 1986 roku zalecali stosowanie płynu Lugola, po latach przyznają, że dziś nie podjęliby tej samej decyzji, ponieważ obecnie wiadomo, że nie było takiej potrzeby – skala skażenia był po prostu za niska. Tego zdania jest m.in. prof. Zbigniew Jaworowski, profesor nauk medycznych, w 1986 r. członek Polskiej Komisji Rządowej ds. Skutków Katastrofy w Czarnobylu.
Płyn Lugola – skutki uboczne
Picie płynu Lugola „na wszelki wypadek” może zaszkodzić zdrowiu, gdyż jod nie jest obojętny dla organizmu. Nie wolno przekroczyć dopuszczalnej dawki, ponieważ może to grozić uaktywnieniem tarczycy i doprowadzić do jej nadczynności. To właśnie główne działanie niepożądane, które może się pojawić po wypiciu płynu Lugola. Należy przy tym zaznaczyć, że nadczynność tarczycy w niektórych przypadkach może stanowić zagrożenie dla życia (dotyczy to m.in. osób z chorobami układu krążenia).
Stosowanie preparatów z jodem w niektórych przypadkach może wywołać także trądzik jodowy oporny na leczenie, alergię miejscową lub uogólnioną.
Z kolei spożywanie dużych dawek jodu u chorych na wole endemiczne może prowadzić do rozwoju tyreotoksykozy (nadmiaru hormonów tarczycy w organizmie).
Warto wiedzieć, że miejscowe stosowanie płynu Lugola u osób nadwrażliwych na jod może spowodować:
- podrażnienie błony śluzowej jamy nosowo-gardłowej
- zapalenie skóry z pojawieniem się pęcherzyków
- świąd
- wrzodziejące nadżerki
Czasami mogą wystąpić objawy ogólne
Płyn Lugola – przeciwwskazania
Płynu Lugola nie należy podawać (w jakiejkolwiek formie) osobom z nadwrażliwością na jod, chorym na gruźlicę płuc lub nadczynność tarczycy, a także kobietom w ciąży i karmiącym piersią.
